نافعست نزول آب در چشم و بيضه را و مفتح سدّهء ماساريقا و مدر بول و حيض و اوجاع مفاصل و ثقل سامعه و روى و طنين و خفقان و انواع جنون و ماليخوليا را نافع و بالجمله دوائيست شريف اكثر امراض قديمى و جديده را مفيد و استعمال كرده مىشود در بعضى اطفال و حوامل و مرضعات نيز بسبب عدم غائله و ضرر آن و مقدار شربت آن در امزجهء لطيفه از دو حبّه تا چهار حبّه و در اقويا از چهار حبّه تا دوازده حبّه و آنچه در اشخاص متوسّطين اهل بنكاله تجربه نموده از هفت رتى تا دوازده رتى بمراتب و اسنان و اشخاص و غيرها عمل و اثرى قوى يافته و كمتر از شش رتى در جوانان طبيعت ايشان را برهم مىزند و عملى چندان نميكند و اكثر استعمال آن با كلقند است كه سوده با كلقند سرشته حبوب ساخته با كلاب نيم كرم فرو برند اكر سرفه نباشد و الا با عرقهاى مناسب ديكر و چون در عمل قصورى نمايد آب نيم كرم بياشامند و در استسقا با مطبوخ با متخذ از ادويهء مفتحهء مدرّهء مخصوصهء بان و همچنين در امراض ديكر از يرقان و حبس البول و حيض و نزول ماء در كيس و اوجاع مفاصل و نقرس و عرق النّساء و ورك و غيرها با ادويهء مخصوصهء بانها و هم‌چنين در امراض صدر و بالجمله در هر علّت اكر با ادويّهء مناسبهء بان بياشامند ميكردد اقوى در عمل و اكر در بعضى امزجهء قويه و امراض مركبّه قدرى سناء مكى نيز بر اجزاى مطبوخ افزوده در عمل اقوى يافته و باقى منوط براى طبيب حاذق است و اكر عمل بسيار نمايد و خوف ضعف باشد كلاب با قند و يا كلاب خالص بياشامند مكرر و نظر بشهرت اين دوا بدين اسم به همين نام ذكر يافت دواء عصارة الريوندى صنعت آن عصارهء ريوند هر مقدار كه خواهند با دو وزن آن برك كل سرخ كوفته و بيخته و با دو وزن كل شيرخشت يا شيرهء ترنجبين يا از هر دو بالمناصفه سرشته شربتى اطفال را بحسب مراتب از نيم درم تا يك درم و متوسّط را از دو درم تا سه درم و اقويا را از چهار درم تا شش درم دواى ديكر لى اقوى از آن صنعت آن عصارهء ريوند تربد سفيد مدبّر از هريك يك درم كل سرخ چهار درم زنجبيل مصطكى از هريك نيم درم شيرخشت ترنجبين از هريك شش درم شربتى از يك درم تا سه درم با آنچه مناسب باشد و اين اطفال و ضعيف آن را مناسب نيست فصل در ذكر اقراص راوندى [ قرص راوندى ] بنسخهء كه شيخ رئيس در قرابادين قانون آورده نافعست از براى تبهاى كهنه و صلابت كبد و جساة و اورام آن و از براى ضرر ضربه كه بر اعضا و احشا رسد صنعت آن ريوند چينى هشت درم فوة الصّبغ عود لك از هريك چهار درم تخم كرفس غافث انيسون از هريك سه درم كوفته و بيخته اقراص سازند هر قرصى يك مثقال شربتى يك قرص با سكنجبين و در نسخهء ميزان الطبايع بجاى عود لك لك مغسولست و كفته با ترنجبين محلول در آب صافى نموده سرشته اقراص سازند و اين نسخه شش جزو است و مزاجش كرم است در يك درجه و ثلث درجه و خشك است در اخر درجهء سيّم صنعت اين قرص بنسخهء ديكر ريوند چينى فوة الصّبغ لك مغسول از هريك سه درم تخم كرفس انيسون عصارهء غافث از هريك دو درم كوفته و بيخته با آب سرشته اقراص سازند شربتى از يك درم تا يك مثقال و قوتش بعد از شش ماه ضعيف ميكردد و بايد دانست كه ريوند چينى در ادويهء امراض كبد خصوص در اقراص كبد همچون كل سرخ است در امراض معده در نفع و كل سرخ همچو فنجنكشت است در امراض طحال صنعت اين بنسخهء ديكر ريوند چينى فوة الصبغ لك مغسول از هريك سه درم تخم كرفس انيسون عصارهء غافث از هريك يك درم كوفته و بيخته به عرق كاسنى تازه سرشته اقراص سازند و در سايه خشك نموده به كار برند [ صنعت اين قرص بنسخهء حكيم مير محمد باقر حسينى ] صنعت اين قرص بنسخهء حكيم مير محمد باقر حسينى كه در بياض مجرّبات خود به خط خود آورده و نوشته كه اين قرص نافعست از براى تبهاى كهنه و صلابت جكر و سپرز و اورام جكر و سپرز و از براى ضربه كه بر معده و جكر واقع شود صنعت آن ريوند چينى شش درم فوة الصّبغ لك منقى تخم كرفس انيسون عصارهء غافث از هريك دو درم كوفته و بيخته باب سرشته اقراص سازند شربتى از يك درم تا يك مثقال و قوتش تا شش ماه باقى ميماند و كفته كه ابن جزله در منهاج الادويّه كفته وزن فوة الصبغ و لك مغسول از هريك چهار درم و وزن ريوند همان شش درمست و سه دواى ديكر از هريك سه درم است و كفته كه اخلاط اين قرص بنسخهء ايضاح اينست ريوند چينى ده درم سنبل الطيب مصطكى رومى باديان عصارهء غافث انيسون از هريك سه درم بدستور قرص سازند شربتى دو درم و كفته كه اخلاط اين قرص بنسخهء شيخ رئيس كه از براى كبد در اقراص كبد ذكر كرده اينست ريوند چينى سنبل الطيب مصطكى رومى عصارهء غافث افسنتين رومى رازيانه انيسون از هريك دو درم و نيم كوفته و بيخته باب رازيانه سرشته اقراص سازند شربتى يك قرص كه يك مثقال باشد [ قرص راوند منسوب بشيخ الرئيس قليل المقدار كثير المنافع ] قرص راوند منسوب بشيخ الرئيس قليل المقدار كثير المنافع مجرّب جهت يرقان و درد سر و درد سينه و معده و جكر و سپرز و بادها و تبهاى مزمنه و عسر بول و سوء هضم و سموم و در اكثر منافع مثل قرص كوكب است و از اسرار مكتوبه است و قوتش تا چهار سال باقى است صنعت آن ريوند هشت مثقال روناس لك مغسول از هريك چهار مثقال تخم كرفس انيسون عصارهء غافث افسنتين از هريك سه مثقال و اكر مريض را درد سر كهنه باشد قسط و مصطكى و اكر صفرا غالب باشد عوض قسط هليله كابلى و اكر تصاعد بخار باشد كشنيز خشك بجاى تربد و اكر با تب و قبض طبيعت باشد اصل السّوس كل سرخ طباشير بنفشه از هريك سه مثقال و اكر عطش باشد بدل اصل السّوس تخم خرفه كنند قدر شربت يك مثقال قرص راوندي ذوسنطارى يا كبدى را سود دارد صنعت آن ريوند چينى زرشك بيدانه تخم كاسنى كل ارمنى صمغ عربى طباشير سفيد كل مختوم از هريك دو درم كوفته و بيخته باب لسان الحمل بسرشند و اقراص سازند شربتى يك مثقال باب لسان الحمل قرص راوند كه شيخ رئيس در سوء مزاج حار كبد آورده صنعت آن ريوند چينى خطائى زرشك منقى تخم كاسنى اجزا مساوى كوفته و بيخته باب لسان الحمل سرشته اقراص سازند هر قرص يك مثقال در سايه خشك نموده نكاه دارند شربتى يك مثقال با آب برك بارتنك و در نسخهء ديكر صمغ عربى بريان نيز داخل است قرص راوند ديكر نافع از براى امراض رطبهء كبد و حميات مركبه وقتى كه بلغم غالب باشد صنعت آن ريوند خطائى دوازده درم افسنتين رومى كل سرخ از هريك شش درم سنبل الطيب اسارون شامى مصطكى اذخر مكى از هريك يك درم و نيم لك مغسول عصارهء غافث از هريك دو درم [ قرص راوند ديگر تاليف نجيب الدين سمرقندى ] قرص راوند ديكر تاليف نجيب الدين سمرقندى نافع از براى حميّات مزمنه و علل باردهء كبد و فساد لون بياض و ترهل جلد و اطلاق بطن و انتفاخ اجفان حادث از حميّات مزمنه صنعت آن مصطكى رومى سنبل الطّيب عصارهء افسنتين رازيانه انيسون از هريك دو درم ريوند چينى ده درم كوفته و بيخته با آب اقراص سازند شربتى يك مثقال با سكنجبين ساده قرص راوند ديكر نافع از براى امراض كبد و مانع اسهال صنعت آن ريوند چينى لك مغسول از هريك سه درم طباشير سفيد كل سرخ منزوع الاقماع از هريك چهار درم تخم حماض پنج درم زعفران يك درم كوفته و بيخته اقراص سازند شربتى دو درم و در نسخهء ديكر نيم درم است [ قرص راوند به نسخهء محمد بن ذكرياى رازى ] قرص راوند به نسخهء محمد بن ذكرياى رازى كه سيّد اسمعيل در ذخيره در سوء مزاج بارد جكر ذكر كرده صنعت آن سنبل الطيب مصطكى رومى عصارهء غافث افسنتين رومى رازيانه انيسون از هريك دو درم ريوند چينى ده درم كوفته و بيخته اقراص سازند و در سايه خشك كرده نكاه دارند شربتى دو مثقال با سكنجبين عسلى معجون راوندى امراض كبد و طحال را نافع بود و سدّه بكشايد صنعت آن ريوند چينى زنجبيل شهد انج وجّ بيخ انجدان از هريك يك اوقيه تخم كرفس رازيانه نانخواه انيسون از هريك نيم اوقيه مجموع را